Ano ang Shigella?

Ang impeksyon na Shigella, na tinatawag din na shigellosis, ay sanhi ng bakteryang Shigella. Ang bakterya ng Shigella ay maaaring ikalat sa pamamagitan ng pagkakalantad sa faeces (tae) ng isang may impeksyong tao, o sa pamamagitan ng pag-inom at pagkain ng kontaminadong tubig o pagkain. Ito ay karaniwang magdudulot ng pagtatae (diarrhoea).

Ano ang mga sintomas ng Shigella?

Kabilang sa mga sintomas ng impeksyon ng Shigella ay ang:

• pagtatae
• lagnat
• pagduduwal
• may dugo o uhog sa tae
• maaari ring mangyari ang pagsusuka, at pananakit ng tiyan.

Kadalasang nag-uumpisa ang mga sintomas 1-3 araw pagkatapos kang mahawahan. Ang mga sintomas ay kadalasang nagtatagal ng 4-7 na araw, ngunit maaaring magtatagal nang mas matagal.

Para sa ilang tao, ang mga sintomas ay maaaring hindi magsisimula ng hanggang 1 linggo o maaari ring hindi sila magkakaroon ng mga sintomas.

Paano kumakalat ang Shigella?

Natatagpuan ang Shigella sa faeces (tae). Magkakaroon ka ng impeksyon na Shigella sa pamamagitan ng:

• pagkain ng pagkain o tubig na kontaminado ng bakterya
• paghawak ng kontaminadong mga bagay na kagaya ng mga gripo, nappies at mga laruan at pagkatapos ay hihipuin ang iyong bibig
• pagkakaroon ng oral o anal sex sa isang tao na may impeksyon

Sino ang nanganganib na magkaroon ng Shigella?

Kabilang sa mga tao na pinaka-nanganganib ng impeksyon na Shigella ay:

• mga tao na naglalakbay papunta sa mga bansa kung saan ay karaniwan ang shigella
• mga lalaki na nakikipagtalik sa mga kapwa lalaki
• mga bata
• mga tao na may mahinang sistema ng panangga sa sakit
• mga matatanda

Paano pinipigilan ang Shigella?

Upang maiwasan ang pagkakaroon ng impeksyon na Shigella, dapat na:

• hugasan ang iyong mga kamay nang lubusan gamit ang sabon at tubig ng hindi bababa sa 20 segundo:
  • pagkatapos gumamit ng banyo
  • pagkatapos magpalit ng nappies
  • pagkatapos ng anumang posibleng pagkakalantad sa mga bagay na may tae
  • bago humawak ng pagkain o mag-alaga ng ibang tao
• hugasan ang mga gulay at prutas na kinakain nang hilaw

Ang mga tao na naglalakbay sa mga bansa kung saan ang Shigella ay karaniwan ay dapat ding:

• iwasan ang mga hindi luto na pagkain, pati na ang prutas at gulay maliban kung kaya mong sariling balatan ang mga ito
• uminom lamang ng nakabote o pinakuluang tubig
• huwag uminom ng tubig na hindi nalagyan ng gamot (untreated water), pati ang yelo at mga inumin na may halong tubig
• iwasan ang kumain sa mga tindahan sa kalye
• siguraduhin na ang mainit na pagkain ay lubusang luto at kakainin habang ito ay mainit

Ang mga taong may impeksyon na Shigella ay dapat na:

• hindi maghanda ng pagkain o mag-alaga ng iba habang sila ay may sakit
• huwag pumasok sa trabaho habang sila ay may mga sintomas. Ang mga tao na nagtatrabaho bilang mga tagahanda ng pagkain (kagaya ng isang manggagawa sa kusina at mga waiter, mga nagkakatay ng karne); at mga nag-aalaga ng mga pasyente, mga bata o mga matatanda ay hindi dapat na magbalik sa trabaho hanggang 48 na oras ang nakalipas pagkatapos huminto ang pagtatae (diarrhoea). Ang mga bata, lalo na ang mga nagsusuot ng nappies, ay dapat na manatili sa bahay hanggang 24 oras pagkatapos na huminto ang kanilang pagtatae.
• huwag makipagtalik kung saan ay may anumang paghipo sa butas ng puwit, upang maiwasan ang paghawa ng Shigella sa bunganga
• huwag lumangoy ng hanggang 2 linggo ang nakalipas pagkatapos huminto ang kanilang pagtatae

Paano mai-diagnose ang Shigella?

Magsusuri ang isang doktor ng isang maliit na piraso (sample) ng faeces (tae).

Paano ginagamot ang Shigella?

Ang mga taong may impeksyon na Shigella ay kadalasang nireresetahan ng kanilang doktor ng antibiotics upang mabawasan ang kalubhaan at tagal ng karamdaman. Maaari ring paikliin ng antibiotics ang tagal na nakakahawa ang tao sa iba.

Ang pag-inom ng maraming likido ay mahalaga upang maiwasan ang labis na pagkauhaw (dehydration). Ang mga maliliit na bata (lalo na ang mga sanggol) ay nanganganib sa sobrang pagkauhaw mula sa pagtatae at dapat na magpatulong sa doktor.

Ano ang tugon para sa kalusugan ng madla?

Ang mga laboratoryo ay napag-utusan na ipagbigay-alam ang mga kaso ng Shigella sa lokal na Public Health Unit. Ang mga manggagawa ng public health unit ay makikipanayam sa mga kaso at sa kanilang mga tagapag-alaga at susubukang kilalanin ang pinagmulan ng impeksyon at pangasiwaan ang mga karagdagang kaso.

Mga karagdagang mapagkukunan

Para sa karagdagang payo, tumawag sa Translating and Interpreting Service (TIS) sa 131 450 para sa libre at kumpidensyal na tulong sa wika. Sabihin sa kanila ang iyong wika at gusto mong makipag-usap sa:

• iyong lokal na public health unit sa 1300 066 055
• healthdirect sa 1800 022 222 para sa libreng 24-oras na payo sa kalusugan