Na i Tuvatuva ni vi Cula ni Tataqomaki vei ira na Qase.

Na National Immunisation Program (Parokaramu ni Veivakabulai ni Matanitu (NIP)) e vakarautaka na icula ni itatarovi sega ni saumi vei ira kece na taba qase era tiko ena Medicare. Eso tale na wainimate era sa vakarautaki tu ena ruku ni parokaramu ni NSW.

E sega ni saumi na icula ni itatarovi vei ira na tamata oqo:

• Na tamata kece era se bera ni yabaki 20 .
• O ira era se bera ni yabaki 26 era calata na wainimate ni human papillomavirus (HPV)
• ira na isenivalu kei ira na curu mai na kawatamata ena veiyabaki cava ga.

Veivosaki kei nomu vuniwai, nasi se dauniwainimate me baleta na ivakasala.

ITuvatuva ni icula ni itatarovi ni uabula

Na vanua me rawati kina na itataqomaki

• Veiqaravi Raraba/Vanua ni Veiqaravi Vakavuniwai
• Sitoa ni wainimate
• Na bula ni veivanua se valenibula ni matabose ni vanua (ena so na vanua)
• Veiqaravi Vakavuniwai ni iTaukei

iVakamacala: E dina ni sega ni saumi na wainimate gaga, eso na dauveiqaravi era na sauma na veitalanoa se na ivakacavacava ni veiliutaki. Raica na nomu dauveiqaravi ena gauna o vakarautaka kina na nomu gauna.

Pneumococcal

Na mate ni pneumococcal e dua na mate ni manumanu somidi ka rawa ni vakavuna na niumonia, mate ni dra kei na meningitis (vuvuce ni linings wavolita na uto). Era leqataki vakalevu cake na qase kei ira na tamata e tiko vei ira na mate vakavuniwai. E vakatututaki me dua ga na kena kaukauwa.

Na vuvuce

Na shingles e dua na vuvuce mosimosi e vu mai na kena vakavotukanataki tale na manumanu somidi ni moa (varicella zoster). Ke sega na wainimate, e 1 mai na 3 na tamata ena tauvi ira na matetaka. Na ririko ni kena rawati vakalevu cake.

Matetaka (atetaka)

Na flu e dua na mate veitauvi sara vakalevu ena sala ni cagi. E rawa ni bibi sara vei ira na qase. E rawa ni vakavuna na tauvimate bibi kei na mate sara mada ga vei ira na tamata era bulabula vinaka tale. Na wainimate ni flu e dau vakavoutaki ena veiyabaki me veiganiti kei na veimataqali manumanu somidi era veisoliyaki tiko. Oqori na vuna e bibi kina vei ira na tamata me ra taura na itataqomaki ena veiyabaki.

COVID-19

Na wainimate ni COVID-19 e sala vinaka duadua me taqomaki kina mai na tauvimate bibi, lako ki valenibula, kei na mate. E bibi sara na icula ni itatarovi vua e dua sa yabaki 65 se sivia kei ira e ririkotaki vakalevu ena COVID-19. E rawa ni o dikeva na nomu rawa ni rawata e dua na icula ni COVID-19 booster vakayagataka oqo ena Eligibility checker online tool. Qo mo raica ena initaneti se rawa mo na cula kina se sega.

I Kuri ni Vakasamataki ni icula ni itatarovi

Eso na tamata e NSW e rawa ni ra ciqoma talega na wainimate sega ni saumi me baleta na:

• Hepatitis B
• Encephalitis ni Japani
• Misila, Mumps kei na Rubella
• Mpox

Yalovinaka raica na mataveilawa ni NSW Health Immunisation se vosa vei nomu vuniwai, nasi se dauniwainimate.

Veitaqomaki kei na Revurevu ni Wainimate

Na Therapeutic Goods Administration (TGA) e dikeva tiko na icula ni itatarovi e Ositerelia me baleta na veitaqomaki kei na kena yaga. Na wainimate kece e vakayagataki e Ositerelia e solia na kena yaga e levu cake mai na veika rerevaki. E vei taqomaki vinaka cake na wainimate mai na kena tauvi na mate.

E rawa ni yaco vei iko na revurevu lailai ni oti na icula ni itatarovi – oqo e kena ivakarau. E levu na revurevu e malumu, lekaleka ka tiki ni ivakarau ni veitaqomaki ni itatarovi ki na wainimate. Na veika e dau yaco wasoma e oka kina:

• Mosi, vuce, se damudamu ena vanua e cula kina.
• Mosi ni ulu, Wawale, katakat ni yago
• Mosi ni masela se malumalumu

I Tukutuku ni icula ni Itatarovi

Na nomu ivolatukutuku ni icula e tiko ena Australian Immunisation Register (AIR). E rawa ni o raica na nomu iTukutuku ni iTukutuku ni iCula ni Itatarovi ena sala oqo:

• Curu ki na my.gov.au ena nomu account ni Medicare
• Vakayagataki ni Express Plus Medicare mobile app
• Veitaratara na Services Australia ena 1800 653 809
• Kerea vei nomu vuniwai se dauniwainimate e dua na sitivikiti ni icula ni itatarovi.