Tui puipui o tagata mātutua

O le faia o tui puipui i taimi fa’atulagaina, e tāua tele mo le puipuiga mai nisi o fa’ama’i. O lenei pepa o fa’amatalaga, e aofia ai fa’amatalaga tāua i tui puipui e fautuaina mo tagata mātutua.

Last updated: 30 June 2025
Download

Tui puipui masani o tagata mātutua

O le National Immunisation Program (NIP) (Polokalame Tui Puipui i le Atunu’u) (NIP)) e maua fua ai tui puipui o tagata mātutua uma i lalo o le Medicare. O nisi tui puipui e mafai ona maua i lalo o le Polokalame NSW.

O tui puipui na galo ae toe faia, e maua fua e tagata nei:

  • Tagata uma i lalo o le 20 tausaga le mātutua
  • Tagata 25 tausaga le mātutua na misi le tui puipui human papillomavirus (HPV)
  • Tagata sulufa’i ma isi na ulufale mai i lalo o polokalame lavea’i. 

Talanoa i lau foma’i, tausi ma’i, talavai, poo le ‘Au’anaga Soifua Maloloina o Tagata Muamua mo se fautuaga. 

Sa’ili se ‘au’aunga tui puipui lata ane ia te ‘oe

Polokalame a le Atunu’u Tui Puipui Tagata Mātutua (e lē aofia ai tinā o loo mamafa i le ma’itaga)​

65 tausaga aga’i i luga

​​Fa’ama’i
​Tui puipui
​Fa’amatalaga​
​Fulū
​Fulū​​

​Silasila Fulū​
​Mūmū papala (herpes zoster)   
​Shingrix (IM)
​​Lua tui mana’omia – silasila Pepa Fa’amatalaga Mūmū Papala (Shingles)
​COVID-19
​COVID-19​
​​I le mae’a ai o le tui muamua, e fautuaina tagata 65-75 tausaga le matutua e faia tui tausaga ta’itasi.
​Siama Pneumococcal
​Capvaxive (IM)
​Tasi le tui – silasila Pepa Fa’amatalaga Siama Pneumococcal

75 tausaga aga’i i luga

​​Fa’ama’i
​Tui puipui
​Fa’amatalaga​
​Vairusi Mānava Syncytial Virus (RSV)​Arexv​​y
​Tasi le tui - silasila RSV Pepa Fa’amatalaga mo tagata matutua
COVID-19
COVID-19
I le mae’a ai o le tui muamua, e fautuaina tagata 75 tausaga aga’i i luga le matutua e faia tui puipui i le ta’i 6 masina.

​18 tausaga le matutua ma se gasegase e agava’a ai

​​Fa’ama’i
​Tui puipui
​Fa’amatalaga​
​Siama Pneumococcal
Capvaxive (IM)

​Tasi le tui – silasila Pepa Fa’amatalaga Tui Puipui Siama Pneumococcal
​Mūmū papala (herpes zoster)   
​Shingrix (IM)
​​​Lua tui mana’omia - silasila Pepa Fa’amatalaga Tui Puipui Mūmū Papala
​Fulū
Fulū​
​Silasila Fulū
COVID-19COVID-19
​I le mae’a ai o le tui muamua, e fautuaina tagata 18-64 tausaga le matutua e a’afia i gasegase tugā, e faia tui puipui ta’itasi i le tausaga. 

Nofoaga e faia ai tui puipui

  • Foma’i GP/Nofoaga Tausima’i
  • Faletalavai
  • Nofoaga Tausima’i po’o a’u’aunaga soifua maloloina fa’apitonu’u (i nisi o alaalafaga)
  •  ‘Au’aunaga Soifua Maloloina Aboriginal

Māitau: E ui o tui puipui e maua fua, ae o nisi nofoaga e tāpā mai se totogi o le va’aiga ma le fa’atulagaina o lou tui. Siaki ma le nofoaga i le taimi e fa’atulaga ai sou tui puipui. 

Pneumococcal

O le fa’ama’i pneumococcal o se fa’ama’i e mafua mai se siama ma e i’u ai i le nimonia, mūmū papala o ālātoto ma le fiva fai’ai (mūmū papala o le laina ‘ofu’ofu o le fai’ai). O tagata mātutua ma ē a’afia i nisi o faama’i e sili ona lamatia ai. E tasi le tui e fautuaina. 

Mūmū Papala (Shingles)

O le shingles o se mūmū papala e matuā tigā, ma e mafua mai i le toe ola mai o le vairusi o le tane susu le (varicella zoster) virus. A lē faia tui puipui, o le to’atasi mai tagata e to’a 3 e maua i le shingles. O le tulaga lamatia mai āuga matuiā o le shingles e fa’ateteleina i lou matua. E lua tui puipui e fautuaina mo lou puipuiga. 

Influenza (fulū)

O le fulū o se faama’i  e sili ona pipisi e a’afia ai ālā’ea o le tino. E sili atu ona matuiā ona āuga i tagata mātutua. E ono mafua ai se gasegase tigāina ma maliu ai se tagata sa masani ona malosi. O le tui puipui o le fulū, e faafouina i tausaga ta’itasi e fa’atatau i fesuia’iga i le itu’aiga o le vairusi e pepesi. E tāua ai le faia o le tui puipui o le fulū i tausaga ta’itasi. 

COVID-19

O tui puipui COVID-19 le auala sili ona aogā e puipuia ai mai le gasegase tigaina, fa’ata’otolia i le falema’i pe maliu ai fo’i.

E matuā sili ona tāua tui puipui mo tagata uma 65 tausaga i luga le mātutua, ma nisi e i tulaga lamatia o le tigāina mai le COVID-19. E mafai ona e siakia lou agava’a mo se tui puipui fa’aopoopo COVID-19 e fa’aaogāina ai le siaki agava’a i luga o le ‘upega feso’ota’i.

Vairusi Syncytial (RSV)

O le RSV o se vairusi e ta’atele. Mo le to’atele o tagata, e lē tigāina ni ona āuga, peita’i e ono alia’e ai ni fa’afitauli i le mānava mo le fanau laiti ma tagata matutua. O tagata e tigāina āuga, e ono mana’omia ona tausia i se falema’i mo le togafitia o ni āuga matuiā. Na o le tasi le tui puipui e fautuaina mo tagata matutua.   

Nisi Tui Puipui Fa’aopoopo

O nisi tagata i NSW e ono mauaina fo’i tui puipui maua fua mo le:

  • Fa’ama’i ate (Hepatitis B)
  • Fiva fai’ai Sapanī (Japanese encephalitis)
  • Misela Mami ma le Rubella (MMR)
  • Fiva manukī (Mpox)

 Fa’amolemole Siaki le itūlau i Tui Puipui a le NSW Health ma Isi Tui Puipui pe talanoa i lau foma’i, tausi ma’i poo se talavai.

Saogalemū i tui puipui ma āuga fa’aopoopo

O le Pulega o Vaila’au mo Togafitiga le (TGA) e va’ava’aia tui puipui e fa’aaogā i Ausetalia mo le saogalemūu ma le aogā. O tui puipui uma e fa’aaogā i Ausetalia e sili atu o latou aogā, nai lo tulaga lamatia. E saogalemū atu le faia o tui puipui nai lo le pesia i se fa’ama’i.  Silasila i Fa’amatalaga e fa’atatau i tui puipui.

E te ono fa’alogoina ni nai āuga ‘ese ina ua mae’a ona faia lou tui puipui – o se mea lea e masani ai. O le tele o āuga ‘ese nei e vāivāi ma lē tumau, ma o se tali a lou tino i le tui puipui. O āuga ‘ese masani e aofia ai le:    

  • Tigā, fula, po’o le mūmū i le vaega o le tino na tui
  • Tigā le ulu, ‘īvā, se fiva vāivāi
  •  ‘E’eva musele pe tau matapogia

Fa’amaumauga tui puipui

O fa’amaumauga o ou tui puipui o loo i le Resitara o Tui Puipui Ausetalia (AIR). E mafai ona e maua Fa’amaumauga o le Tala i ou Tui Puipui i auala nei: 

  • Asiasi i le itūlau my.gov.au poo le myGov mopili app i lau numera o le Medicare
  • Vala’au le Services Australia i le 1800 653 809
  • Fesili i lau foma’i po’o lau talavai mo se kopi lolomi. 
Current as at: Monday 30 June 2025
Contact page owner: Immunisation