Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm rất dễ lây lan do vi-rút gây ra, có thể có các biến chứng nặng. Ở một số nơi trên thế giới, bệnh này vẫn thường là nguyên nhân gây tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi.
Trước đây, bệnh sởi rất phổ biến ở trẻ em tại Úc. Hầu hết những người sinh ra trước năm 1966 đều đã từng bị sởi khi còn nhỏ và có thể đã được miễn dịch.
Nhờ việc chích ngừa, bệnh sởi hiện nay rất hiếm xảy ra ở Úc.
Tuy nhiên, bệnh sởi vẫn phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới, và các đợt bộc phát lớn vẫn tiếp tục xảy ra ở một số quốc gia. Người đi du lịch nước ngoài hoặc đến Úc có thể mang bệnh theo họ, gây ra các đợt bộc phát sởi trong cộng đồng. Đây là lý do quan trọng phải bảo đảm quý vị chích ngừa sởi để giúp bảo vệ cho mình và cộng đồng.
Điều quan trọng là phải bảo đảm người sinh ra từ năm 1966 trở về sau được chích hai liều thuốc ngừa sởi.
Các triệu chứng đầu tiên là sốt, mệt mỏi, ho, sổ mũi, mắt bị đỏ và đau, và cảm thấy không khỏe. Vài ngày sau thì phát ban. Phát ban bắt đầu ở mặt, lan xuống thân mình và kéo dài từ 4-7 ngày. Phát ban không làm ngứa. Một số người, nhất là trẻ em, cũng có thể bị tiêu chảy.
Các triệu chứng của bệnh sởi thường bắt đầu 10 ngày sau khi tiếp xúc với vi-rút, nhưng đôi khi chỉ sau 7 ngày hoặc lâu tới 18 ngày mới có. Thường phát ban khoảng 14 ngày sau khi tiếp xúc với vi-rút sởi.
Sởi là bệnh nặng. Có đến một phần ba bệnh nhân sởi bị biến chứng và nhiều người cần nhập viện. Các biến chứng của bệnh sởi có thể gồm có nhiễm trùng tai, tiêu chảy, và viêm phổi. Khoảng một trong 1000 người bị sởi sẽ bị viêm não (sưng não).
Bệnh sởi thường lây lan khi người ta hít phải vi-rút sởi do người bệnh ho hoặc hắt hơi ra ngoài không khí.
Sởi là một trong những bệnh dễ lây lan nhất trong các bệnh truyền nhiễm ở người. Chỉ cần ở cùng phòng với người bị sởi cũng có thể bị lây.
Người bị sởi thường có khả năng gây nhiễm từ ngay trước khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện cho đến bốn ngày sau khi phát ban.
Một người có nguy cơ bị sởi nếu:
Bệnh sởi vẫn còn phổ biến ở nhiều quốc gia và các đợt bộc phát lớn thường xảy ra. Người đi ra nước ngoài có nguy cơ bị sởi nếu không có sẵn miễn dịch.
Cách bảo vệ tốt nhất tránh bị sởi là chích ngừa. Hai liều vắc-xin sởi (cách nhau ít nhất bốn tuần) cho khả năng bảo vệ lâu dài, có thể suốt đời, cho 99% số người được chích ngừa.
Những ai sắp đi ra nước ngoài nên hỏi bác sĩ gia đình hoặc dược sĩ về việc chích ngừa, kiểm tra việc chích ngừa của mình đã được cập nhật đầy đủ, và bảo đảm là mình đã được chích ngừa sởi đầy đủ trước khi rời Úc.
Ở Úc, trẻ em được cung cấp miễn phí hai liều vắc-xin sởi theo Chương trình Chích ngừa Quốc gia (NIP) vào lúc:
Các loại vắc-xin này cung cấp khả năng bảo vệ ngừa bệnh quai bị, sởi Đức (rubella), và thủy đậu (varicella) cũng như bệnh sởi.
Ai sắp đi nước ngoài cùng với trẻ em từ 6 đến 18 tháng tuổi nên bàn về kế hoạch của mình với bác sĩ gia đình, vì trẻ em đến những nơi có nhiều nguy cơ bị sởi có thể được chích ngừa sởi sớm hơn.
Những ai sinh từ năm 1966 trở về sau và chưa từng bị sởi nên đến gặp bác sĩ để bảo đảm được chích đủ hai liều vắc-xin ngừa sởi, cách nhau ít nhất bốn tuần. Nếu chưa chích thì vắc-xin này miễn phí tại NSW.
An toàn nếu chích vắc-xin này hơn hai lần, do đó những người không biết chắc nên đi chích ngừa.
Ở NSW, vắc xin sởi có thể được chích tại bác sĩ gia đình và các dược sĩ có đăng ký chích ngừa.
Dược sĩ chích ngừa không thể cung cấp vắc-xin sởi cho trẻ em dưới 5 tuổi.
Đối với những ai không có bằng chứng đã được chích đủ hai liều vắc-xin sởi (không xin vắc-xin trong chương trình NIP), vắc-xin sẽ miễn phí, nhưng dược sĩ hoặc bác sĩ có thể tính phí dịch vụ khi chích.
Để biết thêm chi tiết, xem Các Câu hỏi thông thường về việc Chích ngừa Sởi.
Người có triệu chứng bị sởi nên gọi điện trước khi đến các cơ sở y tế (như khoa cấp cứu hoặc bác sĩ gia đình), để cho nhân viên biết về các triệu chứng của mình, nhằm được cách ly ngay khi đến để hạn chế khả năng lây bệnh sởi cho người khác.
Người bị sởi nên ở nhà cho đến khi hết khả năng lây nhiễm (tức là hết bốn ngày sau khi bắt đầu phát ban) để giảm nguy cơ lây bệnh cho người khác.
Người ta nghi bị sởi khi cảm thấy không khỏe, ho, sổ mũi hoặc đau mắt và sốt, sau đó phát ban.
Bất kỳ khi nào nghi bị sởi, cần lấy mẫu ở mũi, họng, và nước tiểu để xác nhận chẩn đoán. Cũng có thể cần thử máu.
Việc xác nhận chẩn đoán rất quan trọng vì khiến y tế công cộng kịp thời theo dõi những người khác có nguy cơ bị lây sởi.
Hiện chưa có phương pháp rõ ràng nào để chữa bệnh sởi. Người bị sởi thường được khuyên nên nghỉ ngơi, uống nhiều nước, và dùng paracetamol để hạ sốt.
Đối với nhiều người, bệnh có thể trở nặng đến mức cần nhập viện.
Bác sĩ, bệnh viện và phòng thí nghiệm, trường học, và trung tâm giữ trẻ phải báo cho Đơn vị Y tế Công cộng tại địa phương biết các trường hợp bị sởi.
Nhân viên Đơn vị Y tế Công cộng sẽ phỏng vấn bác sĩ và bệnh nhân (hoặc người chăm sóc) để tìm hiểu nguyên nhân bị lây bệnh, xác định những người khác có nguy cơ bị lây nhiễm, thực hiện các biện pháp kiểm soát (như chích ngừa và hạn chế việc đi học hoặc đi làm), và cung cấp các tư vấn khác.
Người bị sởi nên ở nhà và đừng đi làm, đi học hoặc đến các cơ sở giáo dục và chăm sóc trẻ em trong vòng ít nhất bốn ngày sau khi phát ban.
Mẫu Bệnh sởi: Thông tin về việc Tiếp xúc (Measles: Information for Contacts form) có thông tin hữu ích để bác sĩ điều trị cung cấp cho người tiếp xúc với bệnh sởi, sau khi đánh giá và/hoặc cung cấp biện pháp phòng ngừa sau khi tiếp xúc với người bệnh.
Để biết thêm chi tiết, gọi Đơn vị Y tế Công cộng tại địa phương theo số 1300 066 055.
Nếu quý vị lo ngại là mình, hoặc con em, có triệu chứng bị sởi, hãy hỏi bác sĩ ngay, hoặc gọi 000 trong trường hợp khẩn cấp. Để được tư vấn về y tế, quý vị cũng có thể gọi Healthdirect theo số 1800 022 222 để được tư vấn về y tế miễn phí 24 giờ mỗi ngày hoặc nói chuyện với dược sĩ tại địa phương.
Vì bệnh sởi rất dễ lây lan, người tiếp xúc là người đã hít thở không khí cùng chỗ với người bị bệnh sởi. Đây có thể đơn giản là chỉ ở cùng phòng hoặc cùng phòng đợi với người bị bệnh sởi.
Khó biết khi tiếp xúc với bệnh sởi, vì người bệnh có khả năng lây nhiễm trước khi phát ban. Do đó, điều quan trọng là phải bảo đảm quý vị miễn dịch với bệnh sởi, nhất là nếu có dự tính đi ra nước ngoài.
Người tiếp xúc với bệnh sởi nên coi chừng các triệu chứng của bệnh sởi cho đến 18 ngày sau lần tiếp xúc cuối cùng với bệnh nhân sởi. Để phòng ngừa, tốt nhất là nên tránh tiếp xúc với người có nguy cơ bị bệnh sởi trong thời gian này, chẳng hạn như trẻ sơ sinh chưa đủ tuổi để chích ngừa.
Nếu quý vị bắt đầu có các triệu chứng của bệnh sởi: