سکابیس (scabies) د پوستکي يوه مکروبي ناروغي ده چې د کوچنیو حشراتو له امله رامنځته کېږي. دا ناروغي ډېره خپرېدونکې ده او سخت خارښ رامنځته کوي. د سکابیس ناروغۍ درملنه په درملو (کريم يا ګوليو) کېږي. د دې لپاره چې دغه ناروغي نوره خپره نه شي، مهمه ده چې د کور ټول غړي په يو وخت درملنه وکړي او هغه کورني توکي پاک شي چې ممکن کوچنۍ حشرې يا د هغوی هګۍ ولري.
سکابیس د پوستکي یوه ناروغي ده چې د کوچنیو حشراتو له امله رامنځته کېږي چې د سرکوپتس سکابی (Sarcoptes scabiei) په نوم یادېږي. دا کوچني حشرات د پوستکي لاندې سوری کوي، هلته ژوند کوي او هګۍ اچوي.
سکابیس د اوږدې مودې لپاره په دغه ناروغۍ د اخته کس له پوستکي سره د پوستکي د تماس له امله خپرېږي. دا ډېری وخت له هغو کسانو سره پېښيږي چې په یوه کور کې ژوند کوي. سکابیس کولی شي د توشکو، د سمالونو او جامو د شريکولو له لارې هم خپور شي، که څه هم دا ډول خپرېدل لږ عام دي.
په سکابیس اخته کسان کولی شي لاندې نښې نښانې ولري:
د سکابیس نښې اکثره د کوچنیو حشراتو په وړاندې د بدن د حساسیت یا الرجۍ له امله رامنځته کېږي. له همدې امله د نښو څرګندېدل کېدای شي تر ۶ اوونیو پورې وخت ونیسي. که چېرې تاسو دا ناروغي مخکې تېره کړې وي، نو نښې به دا ځل ډېرې ژر، یعنې ۱ تر ۴ ورځو کې را څرګندې شي.
سکابیس عموماً د درملنې وړ ناروغي ده. خو خارښت کول کولی شي پوستکی زخمي کړي چې له امله یې ممکن بله میکروبي ناروغي پیدا شي، دا ناروغي بیا کولی شي ټول بدن ته خپره شي او کولی شي د زړه او پښتورګو ستونزې را پیدا کړي.
د سکابیس تشخیص کېدای شي ستونزمن وي. د دې لپاره چې وکتل شي تاسو په دغه ناروغۍ اخته یاست که نه، تر ټولو غوره لار دا ده چې خپل ډاکټر ته ولاړ شئ. دوی کولی شي د سکابیس نښې نښانې وګوري. ځینې وخت ډاکټر د پوستکي معاینه کوي، مګر د معاینې پایلې هر وخت دقیقې نه دي.
دا مهمه ده چې په سکابیس د اخته کس او د هغه د کورنۍ د غړو درملنه وشي او د کور وسایل یې چې ممکن کوچنۍ حشرې یا د هغو هګۍ ولري پاک شي ترڅو د لا زیات خپرېدلو مخه ونیول شي.
هغه کس چې سکابیس لري، کولی شي دا ناروغي نورو ته خپره کړي مخکې له دې چې د خارښت په څېر نښې څرګندې شي.
دغه ناروغي معمولاً تر ۲۴ ساعتونو پورې وروسته له دې چې درملنه پیل کړي ساري وي، ځکه چې درملنه کوچني حشرات او د هغوی هګۍ له منځه وړي.
دا مهمه ده چې د سکابیس له درملنې مخکې له خپل ډاکټر سره مشوره وکړئ. دا په ځانګړې توګه د ماشومانو، حامله ښځو، سپین ږیرو او هغو کسانو لپاره مهمه ده چې د پوستکي موجوده ستونزې لري.
د سکابیس درملنه عموماً هغه کریم دی چې پر پوستکي لګول کېږي (۵٪ پرمیترین کریم) یا یو ټابلیټ (ایورمیکټین). تاسو کولای شئ پرمیترین (permethrin) له درملتون څخه واخلئ، خو د ایورمیکټین (ivermectin) اخیستلو لپاره به د خپل ډاکټر نسخه ته اړتیا ولرئ.
د سکابیس درملنه په ۷ ورځو کې یو ځل بیا تکرار کړئ.
خارښت کولای شي له درملنې وروسته تر یوې میاشتې پورې دوام وکړي، حتی که درملنه مؤثره وي. که خارښت له درملنې وروسته له ۴ اوونیو ډېر وخت دوام وکړي، خپل ډاکټر ته مراجعه وکړئ.
په تیره میاشت کې د ټولو کورنیو او نږدې اړیکو لرونکو کسانو درملنه په یوه وخت وکړئ، په شمول د جنسي اړیکو. حتی که دوی هیڅ نښې ونه ښیې، درملنه یې وکړئ.
د سکابیس لرونکي کس له درملنې مخکې په تېرو ۳ ورځو کې استعمال شوی بستر، دسمالونه او کالي په ګرمو اوبو (لږ تر لږه ۵۰ درجې سېلسیس) ووینځئ. هغه شیان چې نه شي مینځل کېدای، په مهر شوي پلاستیکي کڅوړه کې د ۸ ورځو لپاره وساتئ ترڅو ټول کوچني حشرات او د هغوی هګۍ له منځه لاړې شي. توشکې، نرم فرنیچر او فرشونه ښه جارو کړئ.
د سکابیس د بیا راګرځیدو او نورو ته د دغې ناروغۍ د لیږد د مخنیوي لپاره، دا مهمه ده چې:
هو، د سکابیس پر وړاندې معافیت نه رامنځ ته کېږي. له همدې امله ډېره مهمه ده چې د کور ټول غړي او نژدې کسان یو وخت درملنه وکړي، ترڅو ناروغي بېرته را و نه ګرځي.
د انسانانو خارش په حیواناتو کې ژوندی نه پاتې کیږي. دا په دې مانا ده چې تاسو نشئ کولی د انسانانو سکابیس حیواناتو ته انتقال کړئ.
همداراز، د حیواناتو څخه د حشراتو نور ډولونه نشي کولی په انسانانو کې نسل وکړي او نه هم دوامداره ناروغي رامنځته کوي.
سکابیس په نیو ساوت ویلز (NSW) کې یوه غیر ابلاغ کېدونکې ناروغي ده.
د نیو ساوت وېلز ایالت د روغتیا ادارې (NSW Health) ته د سکابیس ناروغۍ په اړه خبر ورکول لازمي نه دي.
د وړیا روغتیايي معلوماتو، مشورې او ډاکټر موندلو په برخه کې د مرستې لپاره خپل ډاکټر یا هېلت ډایرېکټ (Healthdirect) سره په ۲۲۲ ۰۲۲ ۱۸۰۰ شمېره (۲۴ ساعته، ۷ ورځې په اوونۍ کې) اړیکه ونیسئ.
